Het verlies van woorden

Door |

Het verlies van woorden is voor elk mens erg. Voor een acteur die leeft van het uitspreken van woorden, is zoiets dramatisch. Onlangs zag ik op 2Doc een mooie tv-documentaire:  Michel, acteur verliest de woorden.

Michel van Dousselaere, Vlaams acteur heeft sinds 2014 progressieve afasie. Dit uit zich in het vergeten van woorden en krijgt steeds meer moeite om zinnen te maken om zich verbaal te uiten.  

Samen met zijn vrouw Irma Wijsman zoekt Michel naar nieuwe manieren om zich uit te drukken, om scherp te blijven en om waardige wijze afscheid te nemen van zijn leven als acteur.
Van zijn laatste rol in de voorstelling “Borgen” tot de medische consulten bij het Alzheimercentrum; van de boks- en drumlessen tot de reacties van vrienden en collega’s die zich proberen te verplaatsen in een situatie
waarin de woorden nog wel in je hoofd zitten terwijl je ze niet meer kunt uitspreken. Naast deze documentaire hebben zij ook een interview in het NRC gegeven.

Wat mij opviel.

Er vielen een aantal zaken op in deze documentaire.

De neuroloog  van het Alzheimer centrum (VUmc) is duidelijk over de progressie van de ziekte en benoemt dit ook naar Michel en zijn vrouw, die ook zijn mantelzorger is.

Het geduld van de logopediste is bijzonder. Zij Michel de tijd om zoeken naar woorden. Zij vult niet in en probeert zomin mogelijk afleiding en prikkels te geven om zijn woorden te laten vinden.

Michel wil, om het glas vol te maken, een laatste keer acteren in een toneelstuk, Borgen. Met veel innovatieve en betrokken mensen om hem heen lukt dit. Bijvoorbeeld de souffleuse die de teksten voorleest en in zijn oortjes spreekt. Michel spreekt de woorden uit en acteert weergaloos.
Het netwerk van vrienden die bereid waren om Michel naar de schouwburg te rijden. Zo kon hij de tournee van Borgen volledig spelen.

Acteur verliest zijn woorden

Een bijzonder moment uit de documentaire is wanneer de regisseuse van “Borgen” hem ter verantwoording roept. Tijdens de repetities wilde hij weglopen, omdat hij denkt dat het wel goed is. De regisseuse houdt hem tegen en zegt dat het zo geen werken is. Zijn ziekte kon niet als excuus worden gebruikt. De toewijding van zijn vrouw. Zij geeft hem de tijd om zijn carrière als acteur waardig af te sluiten maar ook dagboeken bijhoudt. Zij zag wat hij voelde en hij spiegelde haar woorden. Het verlies van woorden is vooral merkbaar dat Michel geen hele zinnen meer kan maken.

Maar ook emotioneel,  zijn vrouw die ondanks het goede contact het emotioneel er moeilijk mee heeft, vooral wanneer het de toekomst betreft. Wat wil Michel nog wel en niet. Zij ziet hoe haar geliefde achteruit gaat en moet daar mee omgaan.

Tips voor de mantelzorger

Naar aanleiding van de documentaire zie ik de waar een mantelzorger mee te maken krijgt. Je geliefde met een aandoening als afasie of dementie ondersteunen is zwaar. Een aantal tips wil ik graag delen: omdat degene met afasie of dementie nog tot veel in staat is. Ondanks het verlies van woorden.

Geduld hebben om de ander zijn of haar woorden te laten vinden en uit te spreken. Dus niet invullen.

Beweeg! Wandelen, sporten. Maar ook: muziek luisteren of zelf maken.

De persoon niet als een patiënt benaderen, maar als mens.

Niet teveel prikkels geven. Bijvoorbeeld op een rustig tempo foto’s laten zien van vroeger en niet teveel.

Niet over iemand praten, maar met iemand praten. Verbinding zoeken door middel van, gebaar, schrijven, tekenen, zingen of aanraken.

Hulp vragen aan het sociale netwerk. Vrienden en familie. Om u zelf te ontzien en ontspanning te geven.

De tijd koesteren die er nog is. Niet overleven, maar leven met de ziekte.

Wilt u meer weten over mijn werkwijze? Neem dan contact met mij op. Ik help u graag.